Γναθολογία - Σύγκλειση - Ιατρείο Οδοντικής Προσθετικής Dental Aesthetics

ΓΝΑΘΟΛΟΓΙΑ - ΝΑΡΘΗΚΕΣ ΣΥΓΚΛΕΙΣΗΣ

Η Γναθολογία, ως ειδικός τομέας της οδοντιατρικής μελετάει την λειτουργία του στοματογναθικού συστήματος. Το στοματογναθικό σύστημα είναι ένα περίπλοκο βιολογικό σύστημα, που αποτελείται από:

  • τις γνάθους,
  • τα δόντια,
  • τους μυς, που κινούν τη κάτω γνάθο
  • και τις κροταφογναθικές διαρθρώσεις.

Δυσλειτουργίες του στοματογναθικού συστήματος - Μία σιωπηλή πανδημία

Οι δυσλειτουργίες του στοματογναθικού συστήματος αφορούν ένα μεγάλο τμήμα του γενικού πληθυσμού. Μελέτες δείχνουν, πως ένα ποσοστό γύρω στο 40-60% του πληθυσμού στις δυτικές χώρες έχει κάποια συμπτωματολογία από το στοματογναθικό σύστημα όπως επώδυνη λειτουργία των γνάθων κατά την μάσηση ή/και τις κινήσεις της κάτω γνάθου, μειωμένη λειτουργία των γνάθων , ήχοι από τις ΚΓΔ κλπ.

Εντούτοις μόνο ένα μικρό ποσοστό κατευθύνεται προς την σωστή αντιμετώπιση του αιτιολογικού παράγοντα λόγω της επιπεπλεγμένης μορφής των συμπτωμάτων.

Οι δυσλειτουργίες του στοματογναθικού συστήματος μπορεί να εκδηλωθούν ως

  • Πόνος. Μπορεί να αφορά την περιοχή μπροστά από τα αυτιά -Περιοχή Κροταφογναθικών Διαρθρώσεων- , αλλά και άλλες περιοχές από τον τράχηλο, τον αυχένα, εως το πρόσωπο και το κρανίο. Ο πόνος μπορεί να εμφανίζεται κατά το άνοιγμα ή το κλείσιμο των γνάθων. Συνήθως αφορά κάποιο μυικό σπασμό , αλλά μπορεί να αφορά και σε πόνο ενδοαρθρικής αιτιολογίας ή ακόμη και σε ετεροτοπικό πόνο (αντανακλαστικός πόνος). Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις περιπτώσεις, που ο πόνος αντανακλά σε δόντι ή σε δόντια. Στην περίπτωση αυτή δεν πρέπει να απονευρώνονται τα δόντια, που πονούν, γιατί η απονεύρωση δεν θα επιφέρει λύση των συμπτωμάτων
  • Δυσκολία σύγκλεισης, δηλαδή δυσκολία να βρεθεί η σωστή θέση κλεισίματος των δοντιών. Η παθολογία αυτή εμφανίζεται απότομα και ο ασθενής αναφέρει ξαφνική δυσκολία να εφαρμόσει τις γνάθους του κατά την προσπάθεια μάσησης.
  • Εξάρθημα ή υπεξάρθρημα της κάτω γνάθου

Θεραπεία δυσλειτουργιών του στοματογναθικού συστήματος- νάρθηκες σύγκλεισης

Οι νάρθηκες σύγκλεισης είναι κινητές οδοντικές προσθέσεις, που ''κουμπώνουν'' στα δόντια της άνω ή κάτω γνάθου.

Αποτελούν ορθοπεδικές συσκευές καθώς δίνουν άλλη θέση στην κάτω γνάθο. Η λειτουργία τους είναι να παρεμβάλλονται μεταξύ των δοντιών και να κατευθύνουν την κάτω γνάθο στη θέση ''ανάπαυσης'' της. Στη θέση αυτή, η οποία λέγεται Κεντρική Σχέση, όλοι οι μύες του τραχήλου, του προσώπου και της κεφαλής βρίσκονται σε ηρεμία. Έτσι, επέρχεται αποδρομή των συμπτωμάτων.

Αιτιολογικοί παράγοντες των δυσλειτουργιών του στοματογναθικού συστήματος

Συνήθως η δυσλειτουργία μπορεί να οφείλεται σε:

  • τραύμα στον αυχένα ή στην περιοχή της κάτω γνάθου
  • στον βρουξισμό (σφίξιμο/τρίξιμο των δοντιών )
  • τοποθέτηση κάποιας προσθετικής αποκατάστασης
  • σε ψυχολογικό στρες
  • φλεγμονώδεις νόσους π.χ. οστεοαρθρίτιδα
  • νευραλγίες από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα

Η διάγνωση μεταξύ μυϊκής δυσλειτουργίας και ενδοαρθρικών προβλημάτων είναι εξαιρετικής σημασίας. Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην κλινική εξέταση και στην ανάλυση του ιατρικού και οδοντιατρικού ιστορικού.

Η θεραπεία των δυσλειτουργιών αυτλων βασίζεται σε δύο άξονες:

  • την συμπτωματική θεραπεία- αναστρέψιμη θεραπεία. Πρόκειται για την άμεση ανακούφιση από τα συμπτώματα (πόνος, μειωμένη διάνοιξη του στόματος, ‘’κλείδωμα’’ της γνάθου-εξάρθρημα ). Επιτυγχάνεται με αναστρέψιμες μεθόδους πχ με την χρήση ειδικών κινητών ορθοπεδικών συσκευών (νάρθηκες σύγκλεισης σταθεροποίησης)
  • την αιτιολογική θεραπεία- τελική θεραπεία. Πρόκειται για την ανεύρεση των αιτιολογικών παραγόντων (έντονες τραυματογόνες επαφές) και την εξάλειψη τους. Επιτυγχάνεται με τελικές θεραπευτικές επιλογές. Τέτοιες θεραπείες αφορούν στην απάλλειψη των παρεμβολών (έντονες επαφές των δοντιών) ή ακόμη και στην κατασκευή προσθετικών αποκαταστάσεων επί δοντιών/εμφυτευμάτων με σωστές επαφές

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΔΙΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗΣ ΣΥΓΚΛΕΙΣΗΣ

Αποδιοργανωμένη οδοντική σύγκλειση - Ένα νέο σύνδρομο

Ο όρος ''αποδιοργανωμένη οδοντική σύγκλειση'' αφορά σε σύνδρομο, που παρουσιάζει δυσλειτουργία του στοματογναθικού συστήματος, δυσχέρεια στην μάσηση και υποβαθμισμένη στοματική υγεία. Παρατηρούνται διάφορα προβλήματα, όπως:

  • Τερηδονισμός
  • Νόσοι του περιοδοντίου (ουλίτιδα-περιοδοντίτιδα)
  • Απώλεια δοντιών
  • Διαβρώσεις των δοντιών από οξέα (γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, λήψη αλκοόλ)
  • Εκδηλώσεις άγχους με σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών
  • Ενδοαρθρικά προβλήματα από τις κροταφογναθικές διαρθρώσεις (ήχοι ή πόνοι κατά το άνοιγμα-κλείσιμο του στόματος)
  • Μυικά προβλήματα του κρανιο-προσωπικού συμπλέγματος

Υπάρχουν δυσμενείς συνέπειες των προβλημάτων αυτών, που αφορούν

  • στην μάσηση
  • στην αισθητική, όπως μειωμένη κάθετη διάσταση προσώπου (δόντια με μειωμένο μήκος)- γηρασμένη εμφάνιση προσώπου
  • στην εκφορά του λόγου
  • πόνο στα δόντια ή/και στο πρόσωπο (συνήθως στους κροτάφους, στη γωνία της κάτω γνάθου και γύρω από το αυτί)
  • προβλήματα και παρεμβολές στη σύγκλειση
  • Ήχοι κατά την λειτουργία της γνάθου

Η θεραπεία των επιπλεγμένων περιστατικών βασίζεται στην ανάλυση της Σύγκλεισης και στην αντιμετώπιση όλων των παθολογικών ευρημάτων.

Οδοντική σύγκλειση - Τι είναι

Η οδοντική σύγκλειση αφορά τις επαφές, που έχουν τα δόντια μεταξύ τους. Τα δόντια πρέπει να συγκλείνουν σε συγκεκριμένα σημεία τους, ώστε οι δυνάμεις, που αναπτύσσονται να κατανέμονται σωστά. Εάν δεν έχουμε σωστή σύγκλειση παρατηρούνται τα εξής:

  • Περιορισμένη μασητική ικανότητα λόγω ύπαρξης επαφών σε κάποια δόντια και όχι σε όλα
  • Πόνοι στα δόντια κατά την μάσηση ή σε κρύα ερεθίσματα, που οφείλονται στην ανάπτυξη μεγάλων μασητικών δυνάμεων
  • Κινητικότητα δοντιών, που οφείλεται, στην ανάπτυξη υπέρμετρων δυνάμεων
  • Πόνοι στο πρόσωπο ή στις κροταφογναθικές διαρθρώσεις, που μπερδεύουν τον ασθενή ως προς την αναζήτηση της κατάλληλης θεραπείας (ΩΡΛ, νευρολογικές θεραπείες κλπ)

Κριτήρια για σωστή σύγκλειση

  • Επαφές σε όλα τα δόντια - αίσθηση συγκεκριμένης θέσης, που συγκλείνουν τα δόντια
  • Δόντια με την κατάλληλη διάταξη στις γνάθους
  • Απουσία πόνων στα δόντια κατά την μάσηση ή την λήψη υγρών
  • Απουσία πόνων στους μασητήρες μυς και στις Κροταφογναθικές Διαρθρώσεις

Δυσλειτουργία της Κροταφογναθικής Διάρθρωσης - Τι είναι

Η δυσλειτουργία της ΚΓΔ αφορά ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού . Μελέτες δείχνουν , πως ένα ποσοστό 40-60% του πληθυσμού έχει κάποια συμπτωματολογία από το στοματογναθικό σύστημα όπως επώδυνη λειτουργία στις κινήσεις της κάτω γνάθου, μειωμένη λειτουργία των γνάθων , ήχοι από τις ΚΓΔ κλπ.

Εντούτοις μόνο ένα μικρό ποσοστό κατευθύνεται προς την σωστή αντιμετώπιση του αιτιολογικού παράγοντα λόγω της επιπεπλεγμένης μορφής των συμπτωμάτων. Τα συμπτώματα συχνά αφορούν ετεροτοπικό πόνο στον αυχένα , το πρόσωπο, την περιοχή γύρω από το αυτί, στην κροταφική περιοχή ή ακόμα και να μοιάζει με έντονο οδοντικό πόνο.

Συνήθως η δυσλειτουργία της ΚΓΔ μπορεί να οφείλεται σε

  • τραυματικό γεγονός στον αυχένα ή στην περιοχή της κάτω γνάθου
  • στον βρουξισμό (σφίξιμο/τρίξιμο των δοντιών )
  • τοποθέτηση κάποιας προσθετικής αποκατάστασης
  • σε ψυχολογικό στρες
  • φλεγμονωδών νόσων π.χ. οστεοαρθρίτιδας
  • νευραλγίες από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα

Η διάγνωση μεταξύ μυϊκής δυσλειτουργίας και ενδοαρθρικών προβλημάτων είναι εξαιρετικής σημασίας. Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας βασίζεται πρωταρχικά στην εξεύρεση ευρημάτων από την κλινική εξέταση, αλλά κυρίως από την ανάλυση του ιατρικού και οδοντιατρικού ιστορικού.

Η θεραπεία των δυσλειτουργιών της ΚΓΔ βασίζεται σε δύο άξονες

  • την συμπτωματική θεραπεία. Πρόκειται για την άμεση ανακούφιση από τα συμπτώματα (πόνος, μειωμένη διάνοιξη του στόματος, ‘’κλείδωμα’’ της γνάθου-εξάρθρημα ). Επιτυγχάνεται με αναστρέψιμες μεθόδους πχ με την χρήση ειδικών κινητών ορθοπεδικών συσκευών (νάρθηκες σταθεροποίησης)
  • την αιτιολογική θεραπεία. Πρόκειται για την ανεύρεση των αιτιολογικών παραγόντων και την εξάλειψη τους επί των δοντιών/εμφυτευμάτων. Επιτυγχάνεται με μη αναστρέψιμες και λυσιτελείς θεραπευτικές επιλογές, όπως πχ με εκλεκτικό τροχισμό σε Κεντρική Σχέση ή/και προσθετικές αποκαταστάσεις επί δοντιών ή/και εμφυτευμάτων

Οι τελικοί στόχοι της συγκλεισιακής θεραπείας απαιτούν ειδική προσέγγιση και αφορούν στα εξής

  • Στο σωστό και άνετο ‘’κλείσιμο’’ των δοντιών χωρίς δυσανεξία ή πόνους
  • στην αποκατάσταση του ύψους των δοντιών και της κάθετης διάστασης του προσώπου
  • και στη σωστή εκφορά του λόγου

Αποδιοργανωμένη Οδοντική Σύγκλειση - Θεραπεία

  • Συμπτωματική θεραπεία - Αφορά στην ακριβή διερεύνηση και εξάλειψη των συμπτωμάτων με τη χρήση σχετικά απλών μεθόδων ( συγκλεισιακοί νάρθηκες , τοποθέτηση συγκολλούμενων επενθέτων ή/και όψεων χωρίς τροχισμό φυσικών δοντιών)
  • Αιτιολογική θεραπεία - Τελική αποκατάσταση Η απόδοση καινούριων επαφών (κλεισίματος των δοντιών), που επιτεύχθηκε επί των ναρθήκων στην φάση της συμπτωματικής θεραπείας μεταφέρεται επί των δοντιών ή των εμφυτευμάτων πρώτα με τις μεταβατικές σταθερές αποκαταστάσεις (γέφυρες, στεφάνες ,επένθετα κλπ) για μια δοκιμαστική περίοδο και τελικά επί των μονίμων αποκαταστάσεων (γέφυρες /στεφάνες ζιρκονίας, ή όψεις/επένθετα ρητίνης)