Γναθολογία - Σύγκλειση - Ιατρείο Οδοντικής Προσθετικής Dental Aesthetics

Γναθολογία – Πόνοι στις γνάθους

ΓΝΑΘΟΛΟΓΙΑ - ΠΟΝΟΙ ΣΤΙΣ ΓΝΑΘΟΥΣ

Η Γναθολογία, ως ειδικός τομέας της οδοντιατρικής, ασχολείται με τη θεραπεία των δυσλειτουργιών του στοματογναθικού συστήματος. Το στοματογναθικό σύστημα είναι ένα περίπλοκο βιολογικό σύστημα, που αποτελείται από:

  • τις γνάθους,
  • τα δόντια,
  • τους μυς, που κινούν τη κάτω γνάθο
  • και τις κροταφογναθικές διαρθρώσεις.

Οι δυσλειτουργίες του στοματογναθικού συστήματος συνήθως παρουσιάζονται ως

  • πόνος στην περιοχή μπροστά από τα αυτιά
  • δυσκολία στο άνοιγμα και κλείσιμο του στόματος
  • αιφνίδια μεταβολή στη θέση της κάτω γνάθου με αποτέλεσμα τα δόντια να μην εφαρμόζουν

Η θεραπεία δυσλειτουργιών του στοματογναθικού βασίζεται στη χρήση ειδικών ορθοπεδικών ναρθήκων (μασελάκια) (βλ. παρακάτω)

Δυσλειτουργίες του στοματογναθικού συστήματος - Μία σιωπηλή πανδημία

Οι δυσλειτουργίες του στοματογναθικού συστήματος αφορούν ένα μεγάλο τμήμα του γενικού πληθυσμού. Μελέτες δείχνουν, πως ένα ποσοστό περίπου 40-60% του πληθυσμού στις δυτικές χώρες έχει κάποια συμπτωματολογία από το στοματογναθικό σύστημα όπως επώδυνη λειτουργία των γνάθων κατά την μάσηση ή/και τις κινήσεις της κάτω γνάθου, μειωμένη διάνοιξη των γνάθων , ήχοι από τις ΚΓΔ κλπ.

Εντούτοις μόνο ένα μικρό ποσοστό των ασθενών κατευθύνεται προς την σωστή αντιμετώπιση του αιτιολογικού παράγοντα λόγω της επιπεπλεγμένης μορφής των συμπτωμάτων.

Οι δυσλειτουργίες του στοματογναθικού συστήματος μπορεί να εκδηλωθούν ως

  • Πόνος. Μπορεί να αφορά την περιοχή μπροστά από τα αυτιά -Περιοχή Κροταφογναθικών Διαρθρώσεων- , τον τράχηλο, τον αυχένα, το πρόσωπο και το κρανίο. Ο πόνος μπορεί να εμφανίζεται κατά το άνοιγμα ή το κλείσιμο των γνάθων. Συνήθως οφείλεται σε μυικό σπασμό , αλλά μπορεί να αφορά και σε πόνο ενδοαρθρικής αιτιολογίας (τρίβονται τα κόκαλα μεταξύ τους) ή ακόμη και σε ετεροτοπικό πόνο (αντανακλαστικός πόνος). Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις περιπτώσεις, που ο πόνος αντανακλά σε δόντι ή σε δόντια. Στην περίπτωση αυτή δεν πρέπει να απονευρώνονται τα δόντια, που πονούν, γιατί η απονεύρωση δεν θα επιφέρει ανακούφιση από τα συμπτώματα
  • Δυσκολία σύγκλεισης, δηλαδή δυσκολία να βρεθεί η σωστή θέση κλεισίματος των δοντιών. Η παθολογία αυτή εμφανίζεται απότομα και ο ασθενής αναφέρει ξαφνική δυσκολία να εφαρμόσει τις γνάθους του κατά την προσπάθεια μάσησης.
  • Εξάρθημα ή υπεξάρθρημα της κάτω γνάθου

Θεραπεία δυσλειτουργιών του στοματογναθικού συστήματος - Νάρθηκες σύγκλεισης

Η θεραπεία των γναθολογικών προβλημάτων βασίζεται στους νάρθηκες σύγκλεισης. Πρόκειται για κινητές οδοντικές προσθέσεις, που ''κουμπώνουν'' στα δόντια της άνω ή κάτω γνάθου.

Αποτελούν ορθοπεδικές συσκευές καθώς δίνουν άλλη θέση στην κάτω γνάθο. Η λειτουργία τους είναι να παρεμβάλλονται μεταξύ των δοντιών και να κατευθύνουν την κάτω γνάθο στη θέση ''ανάπαυσης'' της. Στη θέση αυτή, η οποία λέγεται Κεντρική Σχέση, όλοι οι μύες του τραχήλου, του προσώπου και της κεφαλής βρίσκονται σε ηρεμία. Έτσι, επέρχεται ανακούφιση από τα συμπτώματα

Αιτιολογικοί παράγοντες των δυσλειτουργιών του στοματογναθικού συστήματος

Συνήθως η δυσλειτουργία μπορεί να οφείλεται σε:

  • τραύμα στον αυχένα ή στην περιοχή της κάτω γνάθου
  • βρουξισμό (σφίξιμο/τρίξιμο των δοντιών )
  • τοποθέτηση κάποιας προσθετικής αποκατάστασης
  • σε ψυχολογικό στρες
  • φλεγμονώδεις νόσους π.χ. οστεοαρθρίτιδα
  • νευραλγίες από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα

Η διάγνωση της δυσλειτουργίας του στοματογναθικού είναι εξαιρετικής σημασίας. Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην κλινική εξέταση και στην ανάλυση του ιατρικού και οδοντιατρικού ιστορικού.

Η θεραπεία των δυσλειτουργιών αυτών βασίζεται σε δύο άξονες:

  • την συμπτωματική θεραπεία- αναστρέψιμη θεραπεία. Πρόκειται για την άμεση ανακούφιση από τα συμπτώματα (πόνος, μειωμένη διάνοιξη του στόματος, ‘’ξεκλείδωμα’’ της γνάθου σε εξάρθρημα ). Επιτυγχάνεται με αναστρέψιμες μεθόδους πχ με την χρήση ειδικών κινητών ορθοπεδικών συσκευών (νάρθηκες σύγκλεισης σταθεροποίησης)
  • την αιτιολογική θεραπεία- τελική θεραπεία. Πρόκειται για την ανεύρεση των αιτιολογικών παραγόντων (έντονες τραυματογόνες επαφές) και την εξάλειψη τους. Επιτυγχάνεται με την τελική αποκατάσταση. Αποσκοπεί στην απάλλειψη των παρεμβολών (έντονες επαφές των δοντιών) μέσω της ορθοδοντικής ή ακόμη και στην κατασκευή προσθετικών αποκαταστάσεων επί δοντιών/εμφυτευμάτων με σωστές επαφές

ΓΝΑΘΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΛΕΙΣΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η Γναθολογία ασχολείται με την λεπτομερή εξέταση και τη θεραπεία της οδοντικής σύγκλεισης, δηλαδή των επαφών που έχουν τα δόντια μεταξύ τους. Τα δόντια πρέπει να κλείνουν σε συγκεκριμένα σημεία, ώστε οι δυνάμεις, που αναπτύσσονται να κατανέμονται σωστά. Όταν τα δόντια δεν ''εφαρμόζουν'' σωστά, μπορεί να παρατηρηθούν τα εξής:

  • Περιορισμένη μασητική ικανότητα λόγω ύπαρξης επαφών σε κάποια δόντια και όχι σε όλα
  • Πόνοι στα δόντια κατά την μάσηση ή σε κρύα ερεθίσματα, που οφείλονται στην ανάπτυξη μεγάλων μασητικών δυνάμεων
  • Κινητικότητα δοντιών, που οφείλεται, στην ανάπτυξη υπέρμετρων δυνάμεων
  • Πόνοι στο πρόσωπο ή στις κροταφογναθικές διαρθρώσεις, που μπερδεύουν τον ασθενή ως προς την αναζήτηση της κατάλληλης θεραπείας (ΩΡΛ, νευρολογικές θεραπείες κλπ)

Η πρώτη φάση της γναθολογικής θεραπείας αφορά τη χρήση ναρθήκων (βλ. πιο πάνω). Η τελική φάση της θεραπείας όμως αφορά την απόδοση τέλειων επαφών στα φυσικά δόντια. Αυτό επιτυγχάνεται συνήθως με τροχισμό των πολύ έντονων και τραυματογόνων επαφών των δοντιών. Σε πιο δύσκολες περιπτώσεις ακολουθείται ορθοδοντική θεραπεία - σιδεράκια - ή και προσθετική με όψεις και επένθετα (βλ. όψεις)
Κριτήρια για σωστή σύγκλειση

  • Επαφές σε όλα τα δόντια - αίσθηση συγκεκριμένης θέσης, που συγκλείνουν τα δόντια
  • Δόντια με την κατάλληλη διάταξη στις γνάθους
  • Απουσία πόνων στα δόντια κατά την μάσηση ή την λήψη υγρών
  • Απουσία πόνων στους μασητήρες μυς και στις Κροταφογναθικές Διαρθρώσεις

Αποδιοργανωμένη οδοντική σύγκλειση - Ένα νέο σύνδρομο

Ο όρος ''αποδιοργανωμένη οδοντική σύγκλειση'' αφορά σε σύνδρομο, που παρουσιάζει δυσλειτουργία του στοματογναθικού συστήματος, δυσχέρεια στην μάσηση και υποβαθμισμένη στοματική υγεία. Παρατηρούνται διάφορα προβλήματα, όπως:

  • Τερηδονισμός
  • Νόσοι του περιοδοντίου (ουλίτιδα-περιοδοντίτιδα)
  • Απώλεια δοντιών
  • Διαβρώσεις των δοντιών από οξέα (γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, λήψη αλκοόλ)
  • Εκδηλώσεις άγχους με σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών
  • Ενδοαρθρικά προβλήματα από τις κροταφογναθικές διαρθρώσεις (ήχοι ή πόνοι κατά το άνοιγμα-κλείσιμο του στόματος)
  • Μυικά προβλήματα του κρανιο-προσωπικού συμπλέγματος

Υπάρχουν δυσμενείς συνέπειες των προβλημάτων αυτών, που αφορούν

  • στην μάσηση
  • στην αισθητική, όπως μειωμένη κάθετη διάσταση προσώπου (δόντια με μειωμένο μήκος)- γηρασμένη εμφάνιση προσώπου
  • στην εκφορά του λόγου
  • πόνο στα δόντια ή/και στο πρόσωπο (συνήθως στους κροτάφους, στη γωνία της κάτω γνάθου και γύρω από το αυτί)
  • προβλήματα και παρεμβολές στη σύγκλειση
  • Ήχοι κατά την λειτουργία της γνάθου

Η θεραπεία των επιπλεγμένων περιστατικών βασίζεται στην ανάλυση της Σύγκλεισης και στην αντιμετώπιση όλων των παθολογικών ευρημάτων.